Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh và khán giả Việt Nam”

Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh khác nhau trên thế giới. Để những tác phẩm điện ảnh tiêu biểu có thể đến với khán giả tại HANIFF, công tác tuyển chọn phải được thực hiện công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước thời điểm diễn ra Liên hoan phim. Cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải – Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển của Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 giúp chúng ta hiểu rõ hơn về công việc quan trọng này trong các hoạt động tổ chức Liên hoan phim quốc tế lần thứ VIII.

Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải, Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển của Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội lần thứ VIII

PV: Với vai trò Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển, ông đã tham gia xem và đánh giá các bộ phim được gửi đến HANIFF năm nay. Ông nhận xét thế nào về chất lượng phim? Xu hướng làm phim hiện nay của các nền điện ảnh lớn trên thế giới là gì?

Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: Chất lượng phim được gửi đến cho HANIFF năm nay theo tôi là tốt, với một số lượng lớn, khoảng trên 600 phim. Các phim được gửi đến rất đa dạng về đề tài, nội dung cũng như phong cách thể hiện. Nó cho thấy điện ảnh thế giới đang phát triển toàn diện và đa dạng. Nó cũng thể hiện sự hài hòa, mối liên kết giữa nội dung, đề tài và sự phát triển ngôn ngữ điện ảnh ở mức độ cao. Nhiều bộ phim đề cập những vấn đề của xã hội đương đại như khoảng cách giàu nghèo, giáo dục, bình đẳng giới v.v… Bằng góc nhìn chân thực của các nhà làm phim, những tác phẩm này góp phần khơi gợi suy ngẫm, hướng tới các giá trị nhân văn, công bằng và văn minh. Việc tuyển chọn phim được thực hiện theo thể lệ của Liên hoan phim, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam.

Phong cách thể hiện của các bộ phim cũng cực kỳ đa dạng, thể hiện qua ngôn ngữ, cấu trúc điện ảnh. Không ít những bộ phim giữ vững cấu trúc truyền thống nhưng với những sự sáng tạo rất độc đáo, mạnh mẽ đã tạo ra những tác phẩm rất hoàn thiện về mặt phát triển kịch tính, tính cách nhân vật, tạo ra hiệu quả rất mạnh tới sự cảm nhận, suy nghĩ của khán giả. Ngoài ra cũng có rất nhiều bộ phim sử dụng những cấu trúc phá cách, phi truyền thống, nhằm đem lại những cách cảm nhận cuộc sống khác cho người xem. Những cách cấu trúc mang tính đổi mới này đã có nền móng trong lịch sử phát triển của điện ảnh thế giới. Ở thời điểm hiện nay nó được phát triển theo nhiều nhánh khác nhau và đem lại những hiệu quả đa dạng khác nhau, rất thú vị đối với người xem.

Một trong những điểm đáng lưu ý là sự hòa đồng, hòa hợp để tiếp nối và phát triển của các trào lưu điện ảnh trên thế giới đã là một nét nổi bật của điện ảnh đương đại. Người xem có thể thấy những bộ phim Iran hoặc Nepal sử dụng rất thành thạo cấu trúc 3 hồi, đặc trưng của điện ảnh Mỹ, hoặc sự phát triển của một cấu trúc ngôn ngữ khác biệt, trừu tượng, có những nét của chủ nghĩa hiện sinh, của điện ảnh Ý được tiếp tục phát triển ở những bộ phim của Argentina hoặc Đức… Điều đó cho thấy điện ảnh hiện đại không còn phụ thuộc nhiều vào vị trí địa lý mà ngày càng giao thoa, tiếp nối lẫn nhau trên phạm vi toàn cầu. Tôi nghĩ điện ảnh Việt Nam cũng nên chủ động tiếp cận xu hướng phát triển chung đó, đồng thời tiếp tục gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

PV: Như mọi kỳ tổ chức, các phim tham dự HANIFF đều được chiếu miễn phí cho khán giả trong khuôn khổ Liên hoan phim. Ông có thể giới thiệu những chương trình, nội dung đáng chú ý của HANIFF năm nay để khán giả lựa chọn và sắp xếp thời gian xem phù hợp?

Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: Trong HANIFF năm nay sẽ có hai chương trình chính về điện ảnh thế giới là Chương trình Dự thi và Chương trình Toàn cảnh. Theo tôi các bộ phim trong các chương trình này có chất lượng tốt. Chương trình Toàn cảnh giới thiệu những tác phẩm tiêu biểu của điện ảnh thế giới được sản xuất trong 2 năm gần đây. Trong cả hai chương trình này, chúng tôi đã cố gắng sắp xếp hài hòa những tác phẩm chất lượng với ngôn ngữ và đề tài, nội dung đa dạng, đôi khi khác biệt hoàn toàn về phong cách thể hiện. Ngoài ra còn có Chương trình Tiêu điểm về phim hoạt hình Nhật Bản. Đây cũng là một chương trình thú vị về những quan điểm sáng tác phim hoạt hình của một đất nước châu Á có nền tảng làm phim hoạt hình ở đẳng cấp hàng đầu thế giới.

HANIFF đã được tổ chức lần thứ VIII và càng ngày càng được mở rộng về quy mô lẫn chất lượng, dần khẳng định thương hiệu của một LHP uy tín. Ông đánh giá như thế nào về tác động của HANIFF tới sự phát triển của điện ảnh Việt Nam?

 Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: Theo quan điểm của tôi, đây là một Liên hoan phim quốc tế có nhiều tiềm năng phát triển. HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh và khán giả Việt Nam tiếp xúc với những tác phẩm có chất lượng, rất đa dạng của điện ảnh thế giới trong vòng 2 năm trở lại đây. Trên cơ sở đó, cả những người làm nghề cũng như khán giả có thể học hỏi, mở rộng quan niệm, hiểu biết của mình về sự phát triển của điện ảnh thế giới đương đại và rút ra những bài học quan trọng về mặt nghề nghiệp để điện ảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn với điện ảnh thế giới, đồng thời phát huy bản sắc riêng của mình. Tôi cho rằng, trong giai đoạn phát triển hiện nay của điện ảnh Việt Nam, HANIFF có ý nghĩa quan trọng: sự tiếp xúc trực tiếp với những tác phẩm chất lượng của điện ảnh thế giới có thể góp phần mở ra những cách nhìn, quan niệm mới về ngôn ngữ và cấu trúc điện ảnh, từ đó thúc đẩy sự phát triển nội tại của điện ảnh Việt Nam.

PV: Ông có nghĩ rằng các giải thưởng điện ảnh được trao trong các LHP quốc tế (như HANIFF) ngày nay đang là công cụ hiệu quả để góp phần phát triển công nghiệp Điện ảnh nói riêng và Công nghiệp văn hóa nói chung?

Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: Tôi cho rằng giải thưởng cũng quan trọng nhưng cũng chỉ là một phần của LHP. Điều rất quan trọng mà HANIFF mang đến chính là cơ hội để các nhà làm phim cũng như khán giả Việt Nam tiếp xúc trực tiếp với những bộ phim chất lượng cao của thế giới đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi chúng ta đang đặt mục tiêu phát triển công nghiệp điện ảnh và chương trình phát triển công nghiệp văn hóa của đất nước. Theo tôi, HANIFF chính là một con đường quan trọng để chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm, phong cách làm phim, cách tiếp cận đề tài của điện ảnh thế giới, để từ đó phát triển điện ảnh đất nước, hội nhập cùng điện ảnh thế giới. HANIFF cũng là dịp để giới làm phim Việt Nam giao lưu, kết nối với đồng nghiệp quốc tế, mở ra cơ hội hợp tác và giới thiệu phim Việt ra thế giới. Bước tiếp theo là mục tiêu xuất khẩu những bộ phim Việt một cách bài bản, hiệu quả ra thế giới. Tôi nghĩ đó là điều hoàn toàn phù hợp với mục tiêu của chương trình phát triển công nghiệp văn hóa của chúng ta hiện nay.

PV: Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được quan tâm rộng rãi trong ngành điện ảnh. Theo ông, AI có phải là thách thức lớn mà ngành điện ảnh phải đối mặt? Điện ảnh nên chuẩn bị cho sự thay đổi như thế nào để đón nhận sự xuất hiện của kỷ nguyên công nghệ?

Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: AI có tiềm năng to lớn, thậm chí khó có thể đoán biết chính xác sự phát triển, vai trò sắp tới của nó trong tương lai. Nếu nhìn AI như một công cụ để phát triển khả năng của các nhà làm phim thì tôi thấy sự phát triển của AI có ý nghĩa rất tích cực. Tuy nhiên tôi cho rằng, trong quy trình sản xuất phim hiện nay, AI có thể giúp ích rất nhiều ở những phần thiên về kỹ thuật thực hiện hơn là những lĩnh vực sáng tạo quan trọng then chốt, tạo ra những giá trị đặc trưng riêng biệt của một tác phẩm điện ảnh như: phong cách, ý tưởng, cấu trúc độc đáo, tính nguyên bản duy nhất, sự thể hiện tinh tế trong các lĩnh vực kịch bản, đạo diễn, quay phim, diễn xuất…. Tôi nghĩ các nhà làm phim nên tập trung hoàn thiện sâu sắc các kỹ năng nghề nghiệp của mình, đồng thời biết cách sử dụng AI một cách hiệu quả để phát triển hết mức khả năng sáng tạo của mình là điểm then chốt trong thời đại AI được phát triển mạnh mẽ như hiện nay. Bên cạnh đó, việc ứng dụng AI cần đi cùng trách nhiệm tôn trọng bản quyền, quyền của nghệ sĩ và tuân thủ quy định của pháp luật.

Xin cảm ơn ông!

Lưu Vân Thảo